Een verstoorde balans in het microbioom: verminderde diversiteit of functie waardoor de veerkracht van het ecosysteem daalt.

Wat veroorzaakt dysbiose?

Vaak een combinatie: antibiotica, een vezelarm of eenzijdig dieet, chronische stress, slechte slaap, ziekte of veroudering.

Kun je dysbiose herstellen?

Het microbioom is veerkrachtig. Vezelrijke, gevarieerde voeding, rust en verstandig antibioticagebruik ondersteunen doorgaans het herstel van de balans.

Is dysbiose een ziekte?

Nee. Het is een beschrijvende term voor onbalans, geen diagnose. Het verband met specifieke aandoeningen is vaak nog niet volledig opgehelderd.

CosmoLexicon › Dysbiose

Dysbiose

EN: dysbiosis · verwante begrippen: microbioom, holobiont, postbiotica

Definitie Dysbiose is een verstoring van de balans in het microbioom: een verschuiving in samenstelling, diversiteit of functie die de veerkracht van het ecosysteem vermindert. Het is geen enkele ziekte, maar een toestand die met uiteenlopende klachten in verband wordt gebracht — van spijsverteringsproblemen tot een verhoogde ontstekingstoon.

In mensentaal

Een gezond microbioom is als een goed werkend team: divers, in balans en veerkrachtig. Dysbiose is wanneer dat team uit balans raakt — nuttige soorten verdwijnen, minder wenselijke krijgen de overhand, of de diversiteit daalt. Dat kan gebeuren na een antibioticakuur, door een eenzijdig, vezelarm dieet, chronische stress, slechte slaap of ziekte. De gevolgen zijn vaak vaag en breed: een opgeblazen gevoel, onregelmatige stoelgang, vermoeidheid of een lagere weerstand. Belangrijk om te weten: dysbiose is geen diagnose die je zomaar aan een klacht plakt — het is een beschrijvende term voor onbalans, en het verband met ziekte is vaak nog niet volledig begrepen. Het goede nieuws is dat het microbioom veerkrachtig is: met vezelrijke voeding, variatie en rust kan de balans zich vaak herstellen.

The science behind

Dysbiose is een paraplubegrip voor een afwijking van een 'gezond' microbioom-profiel. Omdat er geen enkele universele gezonde samenstelling bestaat, wordt dysbiose meestal functioneel beschreven: verlies van diversiteit, afname van gunstige butyraatvormers, overgroei van bepaalde taxa, of een verschoven metaboliet-output.

• Verlies van butyraatvormers. Een daling van soorten zoals Faecalibacterium prausnitzii vermindert de aanmaak van butyraat, met gevolgen voor de darmbarrière en de ontstekingsregulatie.
• Barrièreverzwakking. Minder korteketenvetzuren en een verstoorde slijmlaag kunnen de doorlaatbaarheid van de darmwand verhogen ('leaky gut' als hypothese).
• Ontstekingstoon. Een verschuiving naar meer pro-inflammatoire signalen (bijvoorbeeld via lipopolysacchariden) wordt met laaggradige ontsteking geassocieerd.
• Oorzaak of gevolg? Bij veel aandoeningen is nog onduidelijk of dysbiose meespeelt als oorzaak, gevolg of begeleidend verschijnsel.

Herstel richt zich doorgaans op de onderliggende drivers: vezelrijke en gevarieerde voeding, verstandig antibioticagebruik, slaap en stressregulatie. My InnerSelfie beschrijft microbiële onbalans als één ondersteunende observatie binnen het bredere plaatje, nooit als sluitende verklaring. Deze lezing is ondersteunend en observationeel — geen medische diagnose.

Gerelateerde begrippen

Microbioom Holobiont Postbiotica (SCFA)Prebiotica Immunobiomics

Waar passend — ondersteuning: bij tekenen van onbalans kan gerichte vezel- of stamondersteuning helpen om gunstige micro-organismen opnieuw ruimte te geven. Ontdek de My Key Nutrients-gamma.

Verder lezen

Balans en veerkracht van het microbioom komen uitgebreid aan bod in HOST van Petra Van Gucht. Bekijk de boeken →

Wetenschappelijke referenties

• Lee et al. (2024), The human gut microbiome in health and disease.
• Nature, Signal Transduction & Targeted Therapy — microbiota-review (s41392-022-00974-4).
• Specialized Pro-resolving Mediators — Resolution of Inflammation.

Veelgestelde vragen

Wat is dysbiose?: Een verstoorde balans in het microbioom: verminderde diversiteit of functie waardoor de veerkracht van het ecosysteem daalt.
Wat veroorzaakt dysbiose?: Vaak een combinatie: antibiotica, een vezelarm of eenzijdig dieet, chronische stress, slechte slaap, ziekte of veroudering.
Kun je dysbiose herstellen?: Het microbioom is veerkrachtig. Vezelrijke, gevarieerde voeding, rust en verstandig antibioticagebruik ondersteunen doorgaans het herstel van de balans.
Is dysbiose een ziekte?: Nee. Het is een beschrijvende term voor onbalans, geen diagnose. Het verband met specifieke aandoeningen is vaak nog niet volledig opgehelderd.